ย้อนหลังไปปี พ.ศ. ๒๕๒๑  "ครูบ้านนอก" เป็นภาพยนตร์เรื่องของคนอีสาน สร้างโดยคนอีสาน ทำจากหนังสือแต่งของ ครูคำหมาน คนไค อาศัยฉากโรงเรียนในหมู่บ้านชนบทห่างไกลของอีสาน แสดงให้เห็นบรรดาความทุกข์ยากลำบากและแร้นแค้นไม่ได้รับการพัฒนาทั้งปวงของอิสาน เป็นครั้งแรกที่ผู้สร้างหนังไทยสามารถแสดงความจริงของชีวิตอย่างตรงไปตรงมา และบอกเล่าการทุจริตคิดคดของข้าราชการและพ่อค้าอิทธิพลในท้องถิ่น กำกับภาพยนตร์โดย สุรสีห์ ผาธรรม ซึ่งสร้างวงการภาพยนตร์ไทยอีสานขึ้นในโลกภาพยนตร์ไทย ดารานำ เช่น ปิยะ ตระกูลราษฎร์ , นพดล ดวงพร ซึ่งที่กล่าวมานั้นเป็นผลงานการเขียนของ "คำหมาน  คนไค" คนอุบลราชธานีคนหนึ่งที่ผลงานด้านการเขียนเป็นที่รู้จักของหนอนหนังสือมากทีเดียว  ถึงแม้บ้านเกิดเมืองนอนในปัจจุบันจะถูกแบ่งแยกรวบรวมไปตั้งเป็นจังหวัดใหม่  จังหวัดอำนาจเจริญ ก็ตาม  บ้านออนซอนก็มีความภาคภูมิใจที่จะนำเสนอข้อมูลของท่าน  เพื่อเป็นฐานข้อมูลให้ลูกหลานได้สืบค้นต่อไป  ซึ่งข้อมูลต่อไปนี้เป็นข้อมูลที่ได้รับโดยตรงจากบุตรสาวของท่าน (อาจารย์มาริสา ชัยชาญ)

         เรื่องราวชีวิตของนายสมพงษ์ พละสูรย์ (คำหมาน คนไค) 

นายสมพงษ์เข้าเรียนชั้น ป. ๑ ในปีการศึกษา ๒๔๘๘  ที่โรงเรียนประชาบาลตำบลนาจิก ๕ (วัดบ้านดอนเมย) ซึ่งมีนายจูม  สายสมุทร  เป็นครูใหญ่  พอเรียนจบ นายสมพงษ์ไปสอบเรียนต่อชั้น ม. ๑ ในปีการศึกษา ๒๔๙๒ ที่โรงเรียนเบ็ญจะมะมหาราช  ซึ่งเป็นโรงเรียนประจำจังหวัดอุบลราชธานี  ขณะนั้นนายเข็บ  พฤษพิทักษ์  เป็นครูใหญ่
นายยอด มีความประสงค์จะให้นายสมพงษ์ได้ศึกษาเล่าเรียนจนถึงระดับปริญญา  จึงขออาศัยที่ดินของญาติที่บ้านหนองศาลา อำเภอเมืองอุบลฯ สร้างบ้านให้นางทุมอยู่ดูแลบุตร  เมื่อนายยอดถึงแก่กรรม ใน พ.ศ. ๒๔๙๓ นางทุมจึงเลี้ยงดูบุตรด้วยการทำลอดช่องไปขายที่ตลาดสดในตอนเช้า  และในตอนสายก็หาบขนมจีนน้ำยาเร่ขายในละแวกบ้านหนองศาลาและชุมชนใกล้เคียง  มีรายได้พอใช้จ่ายในครอบครัว  นางทุมทำงานหนักจนล้มป่วย ใน พ.ศ. ๒๔๙๖  จึงกลับไปรักษาตัวที่บ้านดอนเมยและถึงแก่กรรมในปีต่อมา

         ประวัติด้านการศึกษา

นายสมพงษ์เอาใจใส่ในการศึกษาเล่าเรียน  รักการอ่านและศึกษาค้นคว้า  ชอบคิดวิเคราะห์หาเหตุผล  ไม่เชื่ออะไรง่าย ๆ ได้รับการศึกษาโดยสรุปดังนี้

นายสมพงษ์ได้รับทุนการศึกษาจากรัฐบาลตั้งแต่เรียนฝึกหัดครู ป.กศ. จนจบ ป.กศ. สูง  ระหว่างลาไปศึกษาระดับปริญญาตรีและโทก็ได้รับเงินเดือนตามปกติ  และในระดับปริญญาโทยังได้รับทุนจากรัฐบาลสหรัฐอเมริกา

         การฝึกอบรมและศึกษาดูงาน

         การงานและอาชีพ

         ผลงานสำคัญ

เอื้อเฟื้อข้อมูลโดย....... อาจารย์มาริสา ชัยชาญ (บุตรสาว)